Ortodonti Nedir - Ortodonti Hakkında - Ortodonti Tedavisi

[MyCronic]

Dişlerdeki çapraşıklığın buna ek olarak çene,yüz ve dişlerdekii uyumsuzlukların düzeltilmesini sağlayan bilim dalına''ortodonti''denirBu alanda eğitim almış uzman diş hekimine ise ''ortodontist'' denir

Ortodontik tedavi yöntemleri ile düzeltilen sorunlar

Dişlerdeki Çapraşıklıklar

Dişler arasındaki boşluklar

Çene ,yüz ve dudak uyumsuzlukları

Kapanış bozuklukları


Neden Ortodontik Tedavi?

Çapraşık ve uyumsuz dişler estetik görünüm başta olmak üzere birtakım sorunlara neden olabilmektedirDişlerdeki çapraşıklık dişlerin aralarının temizlenmesini zorlaştırırBu nedenle çürüklere ve dişeti hastalıklarına eğilim artarDişler düzgün kapanmadığında,çene kaslarında ve çene ekleminde birtakım sorunlar oluşabilirÖn bölgedeki dişlerin fazla ileride olması hem estetik soruna neden olur hem de kapanış sırasında dudak ve damakta travmaya ve konuşma bozukluğuna neden olabilirOrtodontik tedavi ile fizyolojik ve estetik tüm sorunlar düzeltilir ve kişinin yaşam kalitesi artmış olur

Ortodontik tedavi en iyi çocuklarda başarılı olmasına rağmen, gün geçtikçe yetişkinler de ortodontik tedaviden yararlanmaktadırÇocuklarda, tedaviye başlamadan önce yeterince diş çıkmasını beklemek gerekli olabilir

Ortodontik sorunların sebepleri

1Beslenme Bozuklukları: Yeterli beslenemeyen kişilerde, çene ve yüz yapısında hacimsel küçülme meydana gelecek ve normal hacimdeki dişler küçük çenelerde gerekli yeri bulamayacakları için çapraşıklıklar, rotasyonlar (dönme), hatta gömüklük olguları görülecektir

2Ağızdan Nefes Alma: Kronik iltihaplar ve benzeri nedenler,uzun süre devam ederse bademcikler aşırı derecede büyüyebilir Bu durumda solunum yolları daralır ve nefes alma güçlüğü meydana gelir Bu güçlüğü yenebilmek ve o bölgedeki hava geçiş yolunu genişletebilmek amacıyla çocuk alt çenesini ve buna bağlı olarak dilini öne alma zorunluluğu duyar Bu durum, uzun süre devam edecek olursa alt çenenin öne doğru konumu yerleşir Dil ön dişler arasına girer ve dişlerin sürmelerine engel olursa açık kapanış meydana gelir Hasta burundan nefes alamıyor ise ,üst çenenin büyüme potansiyeli üzerinde negatif etki oluşabilir

3Parmak Emme: Yeni doğmuş bir bebekte oldukça gelişmiş bir emme mekanizması vardır Emme içgüdüsü tatmin edilmemiş bir bebek, bu ihtiyacını gidermek için bazı alışkanlıklar edinir Anne sütü ile 9-18 ay beslenen çocuklarda çoğunlukla bu alışkanlık görülmez
Yapılan araştırmalar parmak emmenin yaşamın ilk birkaç haftasında açlığa bağlı olarak geliştiğini göstermiştir Dişlerin sürmeye başladığı dönemde lokal iritasyonlardan doğan ağrı, parmak emme yoluyla giderilebileceğinden bu alışkanlığın dişlenmeye yardımcı olduğu düşünülebilir Parmak emme yaşla azalır

Parmak emmenin nedenleri:

· Ani olarak anne memesi veya biberondan kesilme
· Bebek beslenirken emmesini çok kısa sürede sonlandırmak
· Bebeğin beslenmesini uzun aralıklar olacak şekilde değiştirmek

Parmak emme alışkanlığında erken dönemde hiç önlem alınmaz Bu devrede alışkanlığı önlemek, çocuğun fizyolojisini etkileyeceği için zararlıdır


Parmak emme alışkanlığının tedavisi için kesin bir yaş söylenemez Uygun zaman ayarlanması her çocuk için ayrı ayrıdır Alışkanlığın derecesi, çocuğun geçmişi zaman ayarlanmasını etkiler Genel olarak parmak emme 35 yaşından sonrada devam ediyor ise tedavisine başlanmalıdır

Bu alışkanlığı sürdüren çocukta, emilen parmağa ve sayısına göre etki alanında bulunan alt ve üst dişlerde yer değiştirmeler ve kapanış düzensizlikleri görülecektir

4 Yalancı Emzik: Fizyolojik özellikleri olan bir emziğin 15 yaşına kadar emilmesi zararlı değildir Hatta çocuğun parmak emme gibi kötü bir alışkanlık edinmesini önleme yönünden yararlıdırYalancı emzikler sürekli olarak kullanıldıkları zaman, etki alanları içindeki dokulara uzun süreli anormal etki yapacağı için o bölgelerde düzensizlik ve çeşitli kapanış bozukluklarına neden olmaktadır

5 Yatış Şekli: Yatış şekli, çoğunlukla alt çenenin yatma sırasındaki konumunu belirler Bu da bize alt çenenin ortalama günde 8 saat hangi konumda olduğu hakkında bilgi verir

Örneğin yüzü koyun yatan bir çocuk ile sırt üstü yatan bir çocukta alt çenenin konumu farklıdır Uyurken sürekli aynı tarafa yatıp elini veya yumruğunu yüzü ile yastık arasına koyma alışkanlığı olan kişilerde o tarafta yüz devamlı bir basınç altında bulunacağı için ortodontik problemler çıkabilir

6 Diş sıkma, tırnak yeme, kalem ısırma, dudak ısırma gibi kötü alışkanlıklar

7 Süt dişlerinin erken kaybı

8 Dişeti problemlerine bağlı diş düzensizlikleri

9 Diş kaybına bağlı olarak meydana gelen düzensizlikler

10 20 yaş dişlerinin öndeki dişleri sıkıştırmasına bağlı düzensizlikler

11 Genetik olarak yatkınlık

12 Hormonal düzensizlikler, sistemik hastalıklar

Tedavi Yöntemleri:


1-SABİT ORTODONTİK APAREYLER
Diş üzerine yapıştırılan braketler ile yapılan tedavi şeklidir Braketler metal yada porselenden olabilir Diş rengindeki porselen braketler estetik olarak hiçbir rahatsızlık vermezler


2-HAREKETLİ ORTODONTİK APAREYLER
Basit tedaviler hareketli apareylerle ( temizlemek için çıkarılabilen plak) yapılabilirDişe hafif baskı yapmasını sağlayan narin telleri ve yayları vardır


3-ÇENE ORTOPEDİSİ: çenelerin yüze veya birbirine göre bozulan ilişkilerini özel araçlarla düzeltmeyi amaç edinen bir ortodonti alanıdır Çoğu zaman ortopedik tedavi (çenelerin uyumu sağlanır) ve ortodontik tedavi (dişlerin kapanış uyumu sağlanır) birlikte yürütülür


4-ORTOGNATİK CERRAHİ
Ortodontik veya ortopedik tedavi ile düzeltilemeyecek durumlarda ortognatik cerrahiye başvurulur Çene ve yüzde oluşan bozukluklar doğuştan yada kaza ve hastalıklara bağlı olarak sonradan ortaya çıkabilmektedir Çenelerin birbirine ve yüze göre uyumsuzluğu hastalarda hem estetik hem de fonksiyonel rahatsızlıklara yol açmaktadırGelişen üstün teknoloji ve cerrahi teknikler ile bu bozuklukların düzeltilmesi sağlanabilmektedir

5-INVISALIGN:
braketler olmadan, şeffaf plakların kullanımıyla dişlerin düzeltimini sağlayan bir tedavidir Bu yaklaşımda 2-4 hafta arasında değişen, yaklaşık olarak toplam 10-12 adet şeffaf plak kullanımı söz konusudur Bu plakaların gözle görülmesi ve fark edilmesi zordur Bu yaklaşım özellikle erişkin hastalar için idealdir Şeffaf plaklar istenildiğinde çıkartılabilip temizlenebilmektedir
İnvisalign tekniğinin uygulanabilmesi için çok şiddetli bir iskeletsel problemin ve çapraşıklığın olmaması gerekir

6-Lingual Braketleme:braketlerin dişlerin ön yüzeyi yerine, arka yüzeyine yapıştırılması suretiyle onların tamamen görünmez olmasını sağlayan bir tekniktirbüyümeyi tamamlamış tüm gençlerde ve özellikle de erişkin hastalarda uygun bir tedavidir Çocuklarda diş sürmeleri devam etmesi dolayısıyla braketleri yapıştırmak sorun olacağından tercih edilmez

ORTODONTIK TEDAVINIZ SIRASINDA DIKKAT ETMENIZ GEREKENLER

ortodontik tedavi gören insanların ağız hijyenine daha fazla dikkat etmeleri gerekir Braket takılı olan dişlerde daha fazla yiyecek birikimi olur Eğer dişlerden ve braketlerden plak temizlenmezse diş eti hastalığı, çürüme ve kötü nefese yol açarlar

Yumuşak uçlu diş fırçası kullanımı : yumuşak uçlar çatlak ve köşelere ulaşmakta orta ve sert uçlardan daha başarılıdırlar ayrıca dişetlerini rahatsız etmezlerÖzel ortodontik fırçaların kullanılması da yararlı olur

Diş İpi kullanımı:Günde en az 1 kere diş ipi kullanın Braketler varken diş ipi kullanmak mümkün gözükmese de, bu hem kolayca yapılabilir hem de gereklidir Tellerin ve dişeti çizgisinin arası için özel diş ipleri vardır Braketler ilk takıldığında, diş ipi kullanım teknikleri diş hekiminiz tarafından gösterilebilir Eğer doğru yaptığınızdan emin değilseniz diş hekiminize danışabilirsiniz


İnterdental fırça kullanımı: Ağız hijyeninizi sağlamak için size yardımcı olacak diğer bir yardımcı materyal ise interdental fırçadır

Düzgün Beslenme:Braket takarken çürük yapabilecek besinleri yemeden iki kere düşünmek gerekir Brakete zarar verebilecek besinlerden de uzak durmalısınız Braketlerin devamlı kırılması tedavi süresini uzatıcı bir etkendir Sert ve yapışkan yiyeceklerden uzak durun Karamel, şeker, sakız vs brakete zarar vererek tel ve aralıkların içine kaçabilirler Yiyecekler orada sıkıştıklarında çürük yapan bakterilerin beslenmesi için yeterince şeker sağlarlarElma, havuç gibi sert yiyecekler bıçakla kesilerek yenmelidir Yoksa braketlerin kırılmasına neden olabilirlerÖzellikle kabuklu ve sert çerezler braketlerin kırılmasına sebep olabileceği için bunların tüketilmesinden kaçınılmalıdır
Amerikan Ortodontistler Derneği çocukların 10 yaşından önce ortodontik gözleme girmesini tavsiye eder O yaşlarda yeterince kalıcı diş çıktığından, olası sorunları görmek mümkündür Ama bütün kalıcı dişler çıkana kadar beklememelisiniz Ortodontik tedaviye erken yaşta başlamanın bir çok avantajı vardır

Yetişkinler İçin Ortodonti:

Ortodontik tedavi sanıldığı gibi sadece çocuklarda değil, aksine her yaşta uygulanabilen bir tedavidir Sağlıklı dişeti ve kemik yapısına sahipseniz ortodontik tedavi herhangi bir yaşta yapılabilir Özellikle dişlerdeki düzeltim sonrası değişen görünüm, kişinin kendine güvenini kazanmasını ve rahatlıkla gülümsemesini sağlayacaktır

Yükselen diş sağlığı bilinciyle yetişkinler de artan sayılarla ortodontik tedavi görmektedirler Fakat yetişkin tedavisi daha karışıktır ve bazen bir sorunu gidermek için birden fazla uzman gerekebilir

Erişkin hastalar estetik nedenlerle metal braketlerin kullanılmasını istemediğinden metal braketler yerine seramik braketler tercih edilir Diğer alternatifler ise braketlerin dişlere arkadan yapıştırılması (lingual ortodonti) veya invisalign/orthoclear gibi şeffaf dişleri düzeltici plakların uygulanmasıdır


Uzm Dr Çağdaş KIŞLAOĞLU Diş Hekimliği