Diabetes Mellitus - Şeker hastalığı hakkında bilmeniz gerekenler

[KüL_KeDiSi]

Şeker hastalığı nedir?
Şeker hastalığı (Diyabetes Mellitus), midenin onikiparmak barsağına komşu bir organ olan pankreasın yetersiz insülin salgılaması veya hiç insülin salgılamamasına bağlı kan şekerinin önlenemeyen yükselişi ve yüksek kan şekerine bağlı diğer organların zarar görmesiyle seyreden bir tablodur.

Şeker hastalığının bulguları nelerdir?
Kan şekerinin yükselmesiyle beraber kişide ağız kuruması, çok su içme, çok idrara çıkma ve çok yemek yeme görülür. Zamanla ellerde ayaklarda keçeleşme, uyuşma, karıncalanma ve yanma başlar.

Şeker hastalığının tipleri nelerdir?
iki tip şeker hastalığı vardır: birincisi pankreasın hiç insülin yapmamasına bağlı gelişen Tip 1 Diyebetes Mellitus, diğeri de pankreasın yeterli insülin salgılamasına bağlı gelişen Tip 2 Diyebetes Mellitustur.

Kimlerde Şeker hastalığına yatkınlık vardır?Ailesinde şeker hastalığı olması (anne-baba veya kardeşinde şeker hastalığı olması), şişmanlık, Gün içinde bedensel bir aktivite alışkanlığının olmaması, Daha önceden açlık veya tokluk kan şekerlerinin bozulmaya başlamış olması, Daha önceden gebeliği sırasında şeker hastalığı çıkmış olması veya 4 kg’dan ağır çocuk doğurma, Hipertansiyon, Kanda koruyucu kolesterolünün az, yağ oranının fazla olması, Daha önceden Polikistik over sendromu veya akanthozis nigrikans denilen hastalıklarının olması, Damar hastalıklarının olması kişilerin şeker hastalığına yatkın olmalarına sebep olur.

Şeker hastalığının aile içi yatkınlığı varmıdır?
Kişilerin ailesinde şeker hastalığı olması (anne-baba veya kardeşinde şeker hastalığı olması) onlarında ileride şeker hastalığına yakalanma ihtimalini artırır.

Şeker hastalığı nedeni ile diğer organlar zarar görür mü?
Şeker hastalığı olanların kan şekerlerini iyi ayarlayamamasına bağlı diğer organlar da etkilenmeye başlar. Küçük damarların bozulmasına bağlı en başta göz ve böbrek etkilenip bozulmaya başlar. Ellerde ayaklarda keçeleşme, uyuşma, karıncalanma ve yanma başlar ve yaralar oluşabilir. Büyük damarlarda etkilenip bozulursa kalp hastalıkları, beyin hastalıkları ortaya çıkabilir.

Hangi organlar ne şekilde zarar görür?
Gözlerdeki küçük damarlada şeker birikmesine bağlı sağlamlığı azalır ve ufak kanamalar oluşabilir. Sonunda bunlara bağlı körlük olabilir. Böbreklerdeki küçük damarlada şeker birikmesine bağlı böbrek proteinleri tutamayıp atmaya başlar. Sonunda böbreğin kanı temizleme işlevi bozulabilir. El ve ayaktaki küçük damarlarda şeker birikmesine bağlı keçeleşme, uyuşma, karıncalanma ve yanma başlar. Hissizlik olur ve buna bağlı oluşan küçük yaralar büyüyebilir. Yine kalp damarlarında veya beyin damarlarında şeker birikimine bağlı olarak bozulmalar başlayabilir ve kalp krizi veya inme görülebilir.
Şeker hastalarında kan şekeri düşebilir mi?
Evet. Bilhassa yaşlı hastaların insülini yaptıktan sonra yemek yemeyi geciktirmesine bağlı kan şekeri çok düşebilir. Tablet kullanan hastalarda da dozun fazla gelmesine bağlı kanşekeri çok düşebilir.

Şeker hastalığına yakalanmamak için bazı tedbirler alınabilirmi?
Gün içinde bedensel bir aktivite alışkanlığının olmaması, Hipertansiyon, Kanda koruyucu kolesterolünün az, yağ oranının fazla olması ve şişmanlık gibi faktörler düzeltilebilir. Yani kişiler gün içinde belli bir süre egzersiz yaparak, kilosunu normale getirerek, kolesterol düzeyini azaltıp iyi kolesterolü artırarak ve tansiyonunu normale getirerek şeker hastalığına yatkınlığını giderebilirler.

Şeker hastalarında diyetin Önemi nedir?
Şeker hastalarında diyet çok önemlidir. Kırmızı eti azaltıp beyaz eti artırarak, katı yağları azaltarak kolesterol seviyesini düşürebiliriz. Egzersiz yapılması ve sebze meyve yenmesi de kolesterol seviyesinin düzeltilmesinde yardımcı olur. Tansiyonu sınırda veya yüksek olanların öncelikle tuzsuz yemeye alışmaları gerekmektedir. Ayrıca fazla kilolu olanların da diyetini düzenlemesi ve kilo vermesi gerekmektedir.

Egzersizin Şeker hastalığında yeri nedir?
Egzersiz yapılması şeker hastalığı dahil bir çok hastalıkta tavsiye edilir. Zaten güncel hayatımızda da sağlıklı kalabilmek için egzersiz şarttır. Şeker hastaları egzersiz yaparak normal kilolarını korurlar, kolesterol seviyelerini düzenlerler, insülinin daha iyi çalışmasını sağlarlar ve günlük hayatın streslerine karşı daha iyi dururlar.

Şeker hastalarının ev içinde yaşayışlarında dikkat etmesi gereken Şeyler nelerdir?
Şeker hastalığı olanların her gün akşam yatmadan önce ellerini ve ayaklarını ılık su ile yıkayıp kurulaması uygundur. El ve ayak tırnaklarını dipten kesmeleri sakıncalıdır. Kendileri iyi görmüyorsa bir yakını kesmelidir. El ve ayaklarda yanma veya üşüme var diye buza sokma veya sıcak bir yere koymak veya yaklaştırmak sakıncalıdır. Duyu kaybından dolayı el ve ayakları zarar görebilir. Ev içinde terliksiz gezmemelidirler. Tüm bunlarda amaş yara oluşmasını engellemektir. Zira oluşan yaralar şeker hastalarında geç iyileşir ve kolay enfeksiyon kaparlar.

Şeker hastalığının uzun vade komplikasyonları nelerdir?
Şeker hastalığı olanlarda uzun vadede böbrek hasarı, göz hasarı, el-ayakta his kusurları, kalp krizi ve inme gelişebilir.

Şeker nöropatisi ne demektir?
Şeker nöropatisi; şekerin sinirleri besleyen küçük damarlarda birikmesi sonucu onların işlevlerini engellemesine bağlı gelişir. En sık el ve ayakta his kusurları gelişebilir.

Şeker nefropatisi ne demektir?
Şeker nefropatisi; şekerin böbrekteki küçük damar yumağında birikmesi sonucu onların işlevlerini engellemesine bağlı gelişir. Vucudun proteinlerini tutamaz hale gelir ve proteinler idrarla atılmaya başlar. Zamanla böbreğin kanı temizleme görevi de aksayabilir.

Şekere bağlı göz hastalıklarında neler olur?
Göz dibinde özellikle yeni damarlanmalar olur. Bu damarlar zayıf olduğundan kolay kanar ve görme kaybı ile sonlanabilir. Günümüzde lazer tedavisi ile bu damarlar erken dönemde yakılabilmekte ve kanama engellenmektedir.