Progesteron

[webmaster]

“Progesteron”, menstürasyon devrinin ikinci yarısında yani yumurtlama [Ovülasyon) sonrası dönemde,yumurtalıktaki (Ovaryum) korpus luteumdan salgılanan bir hormondur. Bu hormonun çeşitli etkilerinin tek

bir amacı vardır. Bu da olası bir hamilelik için kadın organizmasını ve özellikle rahmi hazırlamak ve eğer gerçekleşmişse hamileliğin sürdürülmesini sağlamaktır. Kimyasal yapısı bir "Steroid" olan progesteron, korpus luteumdan başka "Plasenta" ve "Böbreküstü bezi"nden de salgılanır. Progesteron kanda büyük ölçüde proteinlere bağlı olarak taşınır. Bunlar arasında en çok "Cortirosteroid-binding globulin" (CBG) adlı proteine bağlanır. Progesteronun vücuttaki metabo-lik (Kimyasal) yıkımının ürünü "Pregnanediol" idrarla atılır. Bu yıkım özellikle karaciğer hücrelerinde gerçekleştirilir. Rahmin (Uterus] en iç tabakasını oluşturan “Endometrium”, Östrojen hormonunun etkisiyle kalınlaşır. Progesteron ise endometriumu, döllenmiş yumurtayı ve ceninin ilk hücrelerini barındırabilecek bir yeterliliğe ulaştırır. Endometriumdaki kan damarları ve salgı bezleri çoğalır. Bu bezlerden, karbonhidrattan zengin bir salgı salgılanır. “Rahim sütü” (Uterine mile) denilen salgının, rahime yerleşmekte olan ceninin ilk hücrelerini (Blastüla) plasenta oluşuna kadar beslediği düşünülmektedir. Progesteron hormonu bir diğer etkisiyle de rahim kaslarının kasılmalarını önler, bu kasların “Oksitosin” hormonuna olan duyarlılıklarını azaltır. Böylece düşük olayını engeller. Rahim boynunda (Cervbt üteri) hazırlanan mukus salgısı progesteron hormonunun etkisiyle yoğunlaşır, spermiumlara geçirgenliği azalır. Progesteron bazal metabolizmayı artırarak, vücut ısısının yaklaşık 0.5-1 °G kadar yükselmesine neden olur. Bu yükselme kadında yumurtalamaya (ovülasyon) bir kanıt olabilir. Vücut ısısındaki bu yükseklik, genellikle menstürasyon devrinin ikinci yarısından adet kanamasına (menstürasyon) kadar sürer. Ancak süt üretimi hipofizden salgılanan prolaktin (Laktrop hormon, LTH) adlı hormonun etkisiyle gerçekleşir.Prof ester on prolaktinin bu etkisini engeller.Böylece doğum olayı gerçekleşene kadar, memelerin büyümesine karşın, süt üretiminin gerçekleşmemesini sağlar. Doğumla birlikte, anne plasentası da atılacağından, hamileliğin büyük bir bölümünde en önemli progesteron kaynağı çok azalacaktır. Böylece prolaktin hormonunun etkisi serbest kalarak süt üretimi başlar.

Yumurta lovumj atıldıktan sonra, yumurtalıkta (ovaryum) kalan folikül kalıntılarının “Korpus luteuma” dönüşmesini, beynin hipofiz bezinden salgılanan “Luteinizan hormon” (LH) adlı bir hormon sağlar.

Korpus luteumdan da, bilindiği gibi, progesteron salgılanır. Beynin hipotalamus bölgesinden salgılanan Luteinizan Hormon Serbestleştirici Faktör” (LH-RF) adlı bir hormonsa LH salgılanmasını uyarır. Vücutta progesteron hormonunun artmasıyla, LH-RF salgılanması azalır ve böylece vücutta hormonlar, arası bir denge kurulur. Bu dengelerin oluşum biçimini aşağıda görüyoruz:

Hipofizden FSH salgılanmasını uyaran hormon, hipotalamustan salgılanan “folikül Uyarıcı Hormon Serbestleştirici Faktör” (FSH-RF) acüı hormondur.

Ovülasyona (Yumurtlama) 1-2 gün kala, kandaki FSH en yüksek düzeye ulaşır; bu durum luteinizan hormon (LH) için de geçerlidir. Ovülasyondan hemen sonra FSH ve LH’ın kan düzeyleri hızla düşer.
Bilindiği gibi yumurtalıktan (ovaryum) östrojen ve progesteron hormonları salgılanır. Bu hormonların salgılanması için her ay bir folikülün içindeki yumurtanın olgunlaşma sürecine girmesi, daha sonra da yumurtlama (Ovülasyon) olayının gerçekleşmesi gerekir. Eğer vücuda dışardan östrojen ve/veya progesteron verilecek olursa, GnRF salgısı buna bağlı olarak da FSH ve LH salgısı azalır. FSH ve LH salgısının azalması, yumurtalıktaki folikülün ve yumurtanın olgunlaşmasını önler. Böylece ovülasyon (Yumurtlama) görülmez. Bu mekanizma doğum kontrol haplarının (Oral kontraseptivler) hamileliğin önleyici özelliklerinin kaynağını oluşturur.