Infertilite

[ferhatseyhan]

İNFERTİLİTE

İNFERTİLİTE (KISIRLIK) ile İLGİLİ GENEL BİLGİ ve TANIMLAR



İnfertilite (kısırlık), yani istenildiği halde çocuk sahibi olamama problemi pek çok toplumda önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
Özetle; kısırlık kelimesi "infertilite", kısır "infertil", gebe kalabilme "fertilite", gebe kalabilir "fertil", gebeliğin başlangıcı olan döllenme olayı ise "fertilizasyon" ile eş anlamlar içermektedir.

Kısırlık (infertilite) nedir?
En az 1 yıl herhangi bir korunma yöntemi uygulanmaksızın haftada 2-3 kere girilen cinsel ilişkiye rağmen gebelik elde edilmemesi "infertilite" yani kısırlık olarak adlandırılmaktadır. İnfertilite sorunu yaşayan çiftlere de "infertil (kısır)" denir.

Kısırlık (infertilite) türleri nelerdir?
İnfertilite (kısırlık) iki türlü olabilir:

Primer infertilite (birincil kısırlık) ; En az bir yıl süreyle korunmamaya rağmen hiç gebelik oluşmaması durumudur.

Sekonder infertilite (ikincil kısılık) ; Önceden gebelik oluşması sonrasında tekrar çocuk isteme durumunda en az bir yıl korunmamaya rağmen yeni bir gebelik olamaması durumudur.

Kısırlık (infertilite) ile ilgili oranlar
İnfertilite görülme sıklığı toplumlar arasında büyük farklılıklar göstermez. Tüm dünyada çiftlerin yaklaşık %15’i infertilite nedeniyle yardımla üreme tekniklerine başvurmak zorunda kalmaktadır. Bu infertil (kısır) çiftlerin büyük bir kısmında gebe kalamamanın nedenini açıklayacak sebepler bulunabilirken, yaklaşık %10-12’sinde ise herhangi bir patoloji tespit edilemez. Bu çiftlerdeki problem olarak adlandırılırlar.

"Ne zaman çocuk sahibi olmayı planlıyorsunuz ?" sorusu pek çok yeni evli çiftin en çok karşılaştığı sorudur. Aslında bu soru yeni evlenen çiftlerin kendi kendilerine de ilk sordukları soruların başında gelir.

Özellikle kadının çalışmadığı, geleneksel aile yapısındaki çiftlerde balayında gebe kalma hayali kuran çok genç çift vardır. Çocuğun ailenin geçimi ve işleri için önemli olduğu, kırsal alanda ise sadece çocuk sahibi olmak için evlenen kadın ve erkekler azımsanamayacak kadar çoktur.

Bizim toplumumuz gibi çocuk sahibi olmanın ayrıcalık ve prestij olarak görüldüğü toplumlarda ise infertilite neredeyse hayati bir öneme sahiptir.

Bir başka grup ise, çalışma hayatının zorlukları içinde evlenmeye zaman bulamamış ancak yaşı ilerlediği için bir an önce evlenip çocuk sahibi olmayı düşünen bireylerden oluşur. Tüm bu bireylerin ortak yanılgısı hemen istedikleri anda, hatta belki balayında gebe kalabileceklerini düşünmeleridir.


Pek çok sinema filminde ve romanda kahraman tek bir ilişki ile ya da bebek istediği zamanda gebe kalabilirken gerçek hayatta durum bu değildir.
Hiç bir sağlık problemi olmayan tamamen normal bir çifti ele aldığımızda, kadının tek bir adet döneminde, her gün ilişkide bulunsalar bile, gebe kalma olasılığı sadece
%25’dir. Çiftin fertilite potansiyelini gösteren bu durum "fekundite" olarak adlandırılır.

İnsan, organizma olarak üreme potansiyeli çok yüksek bir canlı değildir. Bunun pek çok nedeni vardır. Bazı yumurtalar döllenmez, bazıları da döllense bile embriyo döneminde gelişme gösteremez.

Tüm bu nedenlerle gebelik (fertilite) bir anlamda olasılık işidir. Hangi çiftin gebe kalabileceğini ya da hangisinin gebe kalamayacağını önceden tahmin etmek imkansızdır.

Tek bir aydaki %25 olan gebelik elde etme şansı (fertilite) bir yılın sonunda %85’e çıkar. Yani bir yıl sonunda her 100 çiftten 85’inde gebelik elde edilecektir. Geri kalan 15 çift ise infertilite ile karşı karşıya demektir.

Sağlıklı, doğurganlık açısından hiç bir sorunu olmayan 100 çifti izlediğimizde, 1 ayda sadece 25’ i gebeliğe ulaşır. Bu oran 6. ay sonunda %70’e, birinci yıl sonunda % 85’e, ikinci yıl sonunda ise %92’lere çıkar.

Bir yıl sonunda her 100 çiftin sadece %85-90’ inin gebelik elde edebilmesi demek, çiftlerin %10-15’ inin gebeliğe ulaşmak için yardımcı yöntemlere başvurmak zorunda kalacakları anlamına gelmektedir.

İnfertilite ya da halk arasında bahsedildiği deyimiyle kısırlık, sosyal açıdan bir çok bilgi eksikliğinin yaşandığı bir konudur.
Aslında "kısırlık" kelimesinin kullanılması bile son derece yanlıştır. Ancak halk arasında kullanılan ve bilinen bir kelime olması nedeniyle, konunun anlatılması boyunca bu terim parantez içinde zaman zaman kullanılmıştır.


Burada açıklanması gereken bazı terimleri de sırasıyla gözden geçirelim:

* Semen (meni): İçinde erkek cinsiyet hücrelerinin bulunduğu, ejakülasyon (boşalma) esnasında dışarı atılan salgı; er suyu; meni

* Ovum (yumurta): Erkek cinsiyet hücresi ile birleşme yeteneği taşıyan olgun dişi "cinsiyet hücresi", yumurta, kadın yumurta hücresi

* Ovulasyon (yumurtlama): Kadında yumurtlama işlevi.

* Vulva: İç ve dış dudaklar, klitoris, hymen (kızlık zarı) ve çeşitli bezlerden oluşan kadının dış genital organlarının bütünüdür.

* Vajina: Hazne; vulvadan rahme doğru uzanan yaklaşık 7-9 cm uzunluğunda olan ve kaslardan oluşan bir yapıdır.

* Uterus: Rahim; gebelik esnasında fetüsün içinde geliştiği organ; döl yatağı

* Serviks: Rahim ağzı; rahmin alt parçası

* Over (Yumurtalık): Kadında, ergenlik çağından menopoz devresine kadar yumurta meydana getirme ve hormon(östrojen ve progesteron) salgılamakla görevli iki adet cinsiyet bezinden her biri; yumurtalık.

* Fallop tüpleri: Sağda ve solda rahim uçlarından başlayarak tüp şeklinde uzanan ve ovumun naklinde rol oynayan kanal.

* Tuba: Tüpler, eş anlamlıları fallop tüpleri ve tuba uterina'dır. Halk arasında "rahme giden kordonlar" olark tabir edilir.

* Siklus: Adet dönemi, eş anlamlıları periyod, ay dönemidir.

* HSG: Histero-Salfingo-Grafi (İlaçlı rahim filmi)

* Primer infertilite: Daha önce hiç hamile kalamamışlık durumu

* Sekonder infertilite: Daha önceden hamile kalmış, ancak sonradan hamile kalamama sorunu ile karşılaşma durumu

* Uterin faktör: Rahimdeki bir organik nedenli infertilite

* Tubal faktör: Tüplerdeki tıkanıklığa veya tüplerin hastalığına bağlı infertilite

* Ovulasyon bozukluğu: Yumurtlama işlevlerinde aksama olması

* Adet düzensizliği: Adetlerin düzensiz olması. Eğer bir kadın 22 günden erken ya da 40 günden geç adet görüyorsa düzensizlikten söz edilebilir. Her ay farklı uzunlukta olması da adet düzensizliğidir.

* Servikal faktör: Rahim ağzı hastalığına bağlı infertilite

* Erkek faktörü: Erkekte bulunan infertilite nedeni (Male factor)

* Açıklanamayan infertilite: Nedeni bulunamayan infertilite

* Subfertil: Hafif infertilite bulguları mevcut. Ancak infertilite
nedenleri ciddi ya da şiddetli değil.

* Ovulasyon indüksiyonu: Yumurtlamanın ilaçlarla uyarılarak çalıştırılması tedavisi